柱函数-贝塞尔函数
- 柱函数的提出
- Bessel方程的解
- Bessel函数的性质
- 其他柱函数
- 渐近公式
柱函数的提出
考虑固定边界的圆膜振动, 可以归结为定解问题
{
u
u
=
a
2
(
u
x
x
+
u
y
y
)
(
0
⩽
x
2
+
y
2
<
l
2
,
t
>
0
)
u
∣
x
2
+
y
2
=
l
2
=
0
(
t
⩾
0
)
,
u
(
x
,
y
,
0
)
=
φ
(
x
,
y
)
,
u
l
(
x
,
y
,
0
)
=
ψ
(
x
,
y
)
(
0
⩽
x
2
+
y
2
⩽
l
2
)
,
\begin{cases}u_{u}=a^{2}\left(u_{x x}+u_{y y}\right) & \left(0 \leqslant x^{2}+y^{2}0\right) \\ \left.u\right|_{x^{2}+y^{2}=l^{2}}=0 & (t \geqslant 0), \\ u(x, y, 0)=\varphi(x, y) & , u_{l}(x, y, 0)=\psi(x, y) \quad \left(0 \leqslant x^{2}+y^{2} \leqslant l^{2}\right),\end{cases}
⎩⎪⎨⎪⎧uu=a2(uxx+uyy)u∣x2+y2=l2=0u(x,y,0)=φ(x,y)(0⩽x2+y20)(t⩾0),,ul(x,y,0)=ψ(x,y)(0⩽x2+y2⩽l2),
在柱坐标下定解问题变为
{
r
2
R
′
′
(
r
)
+
r
R
′
(
r
)
+
[
(
k
r
)
2
−
v
2
]
R
(
r
)
=
0
Φ
′
′
(
φ
)
+
n
2
Φ
(
φ
)
=
0
,
Φ
(
φ
+
2
π
)
=
Φ
(
φ
)
.
Z
′
′
+
μ
Z
(
z
)
=
0
\left\{\begin{array}{l}r^{2} R^{\prime \prime}(r)+r R^{\prime}(r)+\left[(k r)^{2}-v^{2}\right] R(r)=0 \\ \Phi^{\prime \prime}(\varphi)+n^{2} \Phi(\varphi)=0, \quad \Phi(\varphi+2 \pi)=\Phi(\varphi) . \\ Z^{\prime \prime}+\mu Z(z)=0\end{array}\right.
⎩⎨⎧r2R′′(r)+rR′(r)+[(kr)2−v2]R(r)=0Φ′′(φ)+n2Φ(φ)=0,Φ(φ+2π)=Φ(φ).Z′′+μZ(z)=0
k
2
=
λ
−
μ
k^2=\lambda-\mu
k2=λ−μ,
λ
\lambda
λ在分离时间时引入,
μ
\mu
μ在分离
z
z
z变量时引入,
μ
=
0
\mu=0
μ=0表示系统在z方向平移不变,
λ
=
0
\lambda=0
λ=0表示稳定场。
在 k 2 = λ − μ ≠ 0 k^2=\lambda-\mu \neq 0 k2=λ−μ=0时的径向方程为bessel方程。
令 k r = x kr=x kr=x, R ( r ) = y ( x ) R(r)=y(x) R(r)=y(x), x 2 y ′ ′ + x y ′ + ( x 2 − v 2 ) y = 0 x^{2} y^{\prime \prime}+x y^{\prime}+\left(x^{2}-v^{2}\right) y=0 x2y′′+xy′+(x2−v2)y=0, v v v阶Bessel方程
y ′ ′ + 1 x y ′ + ( 1 − v 2 x 2 ) y = 0 y^{\prime \prime}+\frac{1}{x} y^{\prime}+\left(1-\frac{v^{2}}{x^{2}}\right) y=0 y′′+x1y′+(1−x2v2)y=0
Bessel方程的解
x 0 x_0 x0是方程的正则奇点,为了使最后不会得到奇奇怪怪x的小数项,级数展开时都乘以 x ρ x^\rho xρ,则 y ( x ) = x ρ ∑ k = 0 ∞ c k ( x − x 0 ) k y(x)=x^\rho \sum_{k=0}^{\infty }c_k(x-x_0)^k y(x)=xρ∑k=0∞ck(x−x0)k
ρ \rho ρ为指标,求 ρ \rho ρ的方程–指标方程
将 y = ∑ k = 0 ∞ c k x k + ρ y=\sum^{\infty}_{k=0}c_kx^{k+\rho} y=∑k=0∞ckxk+ρ带入Bessel 方程并化简得到
{ ( ρ 2 − ν 2 ) c 0 = 0 , [ ( ρ + 1 ) 2 − ν 2 ] c 1 = 0 , [ ( ρ + k ) 2 − ν 2 ] c k + c k − 2 = 0 , k = 2 , 3 , 4 , ⋯ . \left\{\begin{array}{l}\left(\rho^{2}-\nu^{2}\right) c_{0}=0,\\ \left[(\rho+1)^{2}-\nu^{2}\right] c_{1}=0,\\ \left[(\rho+k)^{2}-\nu^{2}\right] c_{k}+c_{k-2}=0, k=2,3,4, \cdots .\end{array}\right. ⎩⎨⎧(ρ2−ν2)c0=0,[(ρ+1)2−ν2]c1=0,[(ρ+k)2−ν2]ck+ck−2=0,k=2,3,4,⋯.
由于 c 0 = c 1 = 0 c_0=c_1=0 c0=c1=0只能得到平凡解,故 c 0 ≠ 0 , c 1 ≠ 0 c_0\neq0,c_1\neq0 c0=0,c1=0,可以舍去,因此可以得到指标方程为 ρ 2 − v 2 = 0 \rho^2-v^2=0 ρ2−v2=0,所以 ρ 1 = v \rho_1=v ρ1=v或 ρ 2 = − v \rho_2=-v ρ2=−v。
当 ρ 1 = v \rho_1=v ρ1=v时, c 0 ≠ 0 c_0\neq 0 c0=0, c 1 = 0 c_1=0 c1=0,令 c 2 n = ( − 1 ) n c 0 Γ ( ν + 1 ) 2 2 n n ! Γ ( ν + n + 1 ) c_{2 n}=(-1)^{n} \frac{c_{0} \Gamma(\nu+1)}{2^{2 n} n ! \Gamma(\nu+n+1)} c2n=(−1)n22nn!Γ(ν+n+1)c0Γ(ν+1), c 0 = 1 2 v Γ ( ν + 1 ) c_0=\frac{1}{2^v\Gamma(\nu+1)} c0=2vΓ(ν+1)1。
【这样取 c 0 , c 2 n c_0,c_{2n} c0,c2n是为了方便母/子函数表达方便】
则第一个解 y 1 ( x ) = J v ( x ) = ∑ k = 0 ∞ ( − 1 ) k 1 k ! Γ ( v + k + 1 ) ( x 2 ) 2 k + v y_1(x)=J_v(x)=\sum_{k=0}^{\infty}(-1)^k\frac{1}{k!\Gamma(v+k+1)}(\frac{x}{2})^{2k+v} y1(x)=Jv(x)=∑k=0∞(−1)kk!Γ(v+k+1)1(2x)2k+v, J v ( x ) J_v(x) Jv(x)称作 v v v阶Bessel函数。
若 ρ 2 = − v \rho_2=-v ρ2=−v,则称作 − v -v −v阶Bessel 函数, y 2 ( x ) = J − v ( x ) = ∑ k = 0 ∞ ( − 1 ) k 1 k ! Γ ( − v + k + 1 ) ( x 2 ) 2 k − v y_2(x)=J_{-v}(x)=\sum_{k=0}^{\infty}(-1)^k\frac{1}{k!\Gamma(-v+k+1)}(\frac{x}{2})^{2k-v} y2(x)=J−v(x)=∑k=0∞(−1)kk!Γ(−v+k+1)1(2x)2k−v
J v ( x ) , J − v ( x ) J_v(x),J_{-v}(x) Jv(x),J−v(x)称为第一类柱函数
①若 v ≠ n v\neq n v=n(整数) , J v ( x ) J_v(x) Jv(x)与 J − v ( x ) J_{-v}(x) J−v(x)是线性无关
y ( x ) = a v J v ( x ) + b v J − v ( x ) y(x)=a_vJ_v(x)+b_vJ_{-v}(x) y(x)=avJv(x)+bvJ−v(x)
②若 v = n v= n v=n(整数) , J − v ( x ) = ( − 1 ) n J v ( x ) J_{-v}(x)=(-1)^nJ_v(x) J−v(x)=(−1)nJv(x)
J n J_n Jn与 J − n J_{-n} J−n线性相关,须构建其他与 J n ( x ) J_n(x) Jn(x)线性无关的函数。
Bessel函数的性质
贝塞尔函数的本征值:
{ r R ′ ′ ( r ) + r R ′ ( r ) + [ ( k r ) 2 − n 2 ] R ( r ) = 0 R ( r ) ( r → 0 ) 有 限 [ α d R d r + β R ] ∣ r = a = 0 \left\{\begin{array}{l} r R^{\prime \prime}(r)+r R^{\prime}(r)+\left[(k r)^{2}-n^{2}\right] R(r)=0\\ R(r)_{(r\rightarrow0)}有限 \\ \left. \left[\alpha \frac{d R}{d r}+\beta R\right]\right|_{r=a}=0 \end{array}\right. ⎩⎨⎧rR′′(r)+rR′(r)+[(kr)2−n2]R(r)=0R(r)(r→0)有限[αdrdR+βR]∣∣r=a=0
R m n ( P ) = R ( k m n P ) R_m^n(P)=R(k_m^nP) Rmn(P)=R(kmnP)
R ( r ) = J n ( k r ) R(r)=J_n(kr) R(r)=Jn(kr), k 2 = λ − μ k^2=\lambda-\mu k2=λ−μ,令 x = k r x=kr x=kr
以 α = 0 \alpha=0 α=0这种第一类齐次边界条件为例
J n ( k r ) ∣ r = a = J n ( k a ) = 0 \left.J_{n}(k r)\right|_{r=a}=J_n(ka)=0 Jn(kr)∣r=a=Jn(ka)=0,零根 x m n x_m^n xmn是使 J n ( k a ) = 0 J_n(ka)=0 Jn(ka)=0为 n n n阶贝塞尔方程的第 m m m个零根, { k m a a = x m n m = 1 , 2 , ⋯ \left\{\begin{array}{l} k_{m}^{a} a=x_{m}^{n}\\ m=1,2, \cdots \end{array}\right. {kmaa=xmnm=1,2,⋯, k m n k_m^n kmn为 n n n阶贝塞尔方程的第 m m m个本征值,第 m m m个本征函数 J n ( k m n r ) = J n ( x m n α r ) J_n(k_m^nr)=J_n(\frac{x_m^n}{\alpha}r) Jn(kmnr)=Jn(αxmnr)
零点性质:
J
n
(
x
)
J_{n}(x)
Jn(x) 的零点都是孤立的.
J
n
(
x
)
J_{n}(x)
Jn(x) 的零点除
x
=
0
x=0
x=0 而外都是单零点.
J
0
(
x
)
J_{0}(x)
J0(x) 在
k
π
<
x
<
(
k
+
1
)
π
(
k
=
0
,
±
1
,
±
2
,
⋯
)
k \pi
−
1
2
)
\left(\operatorname{Re} \nu>-\frac{1}{2}\right)
(Reν>−21),
J
v
(
x
)
=
1
2
π
∫
−
π
π
cos
(
x
sin
θ
−
ν
θ
)
d
θ
−
sin
ν
π
π
∫
0
+
∞
e
−
x
sin
h
ζ
−
v
ξ
d
ξ
{J_{v}(x)=\frac{1}{2 \pi} \int_{-\pi}^{\pi} \cos (x \sin \theta-\nu \theta) \mathrm{d} \theta-\frac{\sin \nu \pi}{\pi} \int_{0}^{+\infty} e^{-x \sin h \zeta -v \xi} }\mathrm{d} \xi
Jv(x)=2π1∫−ππcos(xsinθ−νθ)dθ−πsinνπ∫0+∞e−xsinhζ−vξdξ
(
Re
x
>
0
)
.
(\operatorname{Re} x>0) .
(Rex>0).
显然,在此式中令 v = v= v=整数, 则得整数阶贝塞尔函数的积分表达式.
贝塞尔函数的变形
先来看一下最基本的变形:
x
2
y
′
′
+
x
y
′
+
(
λ
2
x
2
−
v
2
)
y
=
0
x^{2} y^{\prime \prime}+x y^{\prime}+\left(\lambda^{2} x^{2}-v^{2}\right) y=0
x2y′′+xy′+(λ2x2−v2)y=0
令
t
=
λ
x
t=\lambda x
t=λx,则
t
2
d
2
y
d
t
2
+
t
d
y
d
t
+
(
t
2
−
v
2
)
y
=
0
t^{2} \frac{\mathrm{d}^{2} y}{\mathrm{~d} t^{2}}+t \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{~d} t}+\left(t^{2}-v^{2}\right) y=0
t2 dt2d2y+t dtdy+(t2−v2)y=0
有通解:
y
(
t
)
=
C
1
J
v
(
t
)
+
C
2
Y
v
(
t
)
y(t)=C_{1} J_{v}(t)+C_{2} Y_{v}(t)
y(t)=C1Jv(t)+C2Yv(t)
代回
x
=
λ
t
x=\lambda t
x=λt, 就有:
y
(
x
)
=
C
1
J
v
(
λ
x
)
+
C
2
Y
v
(
λ
x
)
y(x)=C_{1} J_{v}(\lambda x)+C_{2} Y_{v}(\lambda x)
y(x)=C1Jv(λx)+C2Yv(λx)
半奇数阶贝塞尔函数:
J 1 2 ( x ) = ( x 2 ) 1 2 ∑ k = 0 ∞ ( − 1 ) k k ! Γ ( 3 2 + k ) ( x 2 ) 2 k = 2 π x sin x J_{\frac{1}{2}}(x)=\left(\frac{x}{2}\right)^{\frac{1}{2}} \sum_{k=0}^{\infty} \frac{(-1)^{k}}{k ! \Gamma\left(\frac{3}{2}+k\right)}\left(\frac{x}{2}\right)^{2 k}=\sqrt{\frac{2}{\pi x}} \sin x J21(x)=(2x)21∑k=0∞k!Γ(23+k)(−1)k(2x)2k=πx2 sinx ,
J − 1 2 ( x ) = ( x 2 ) − 1 2 ∑ k = 0 ∞ ( − 1 ) k k ! Γ ( 1 2 + k ) ( x 2 ) 2 k = 2 π x cos x . J_{-\frac{1}{2}}(x)=\left(\frac{x}{2}\right)^{-\frac{1}{2}} \sum_{k=0}^{\infty} \frac{(-1)^{k}}{k ! \Gamma\left(\frac{1}{2}+k\right)}\left(\frac{x}{2}\right)^{2 k}=\sqrt{\frac{2}{\pi x}} \cos x . J−21(x)=(2x)−21∑k=0∞k!Γ(21+k)(−1)k(2x)2k=πx2 cosx.,
再由递推公式可知:
J
2
m
+
1
2
(
x
)
=
(
−
1
)
m
2
π
2
2
m
+
1
2
2
d
m
(
x
d
x
)
m
(
sin
x
x
)
.
J
−
2
m
+
1
2
(
x
)
=
2
π
x
2
m
+
1
2
d
m
(
x
d
x
)
m
(
cos
x
x
)
.
J_{\frac{2 m+1}{2}}(x)=(-1)^{m} \sqrt{\frac{2}{\pi}} \frac{2 \frac{2 m+1}{2}}{2} \frac{\mathrm{d}^{m}}{(x \mathrm{~d} x)^{m}}\left(\frac{\sin x}{x}\right) . \\ J_{-\frac{2 m+1}{2}}(x)=\sqrt{\frac{2}{\pi}} x^{\frac{2 m+1}{2}} \frac{\mathrm{d}^{m}}{(x \mathrm{~d} x)^{m}}\left(\frac{\cos x}{x}\right) .
J22m+1(x)=(−1)mπ2
2222m+1(x dx)mdm(xsinx).J−22m+1(x)=π2
x22m+1(x dx)mdm(xcosx).
其他柱函数
第二类贝塞尔函数:至此我们已经理清了贝塞尔函数的基本性质,可以对圆膜问题进行处理(处理过程见特征值部分)。然而第一类贝塞尔函数只能描述
n
=
v
∉
N
n=v\notin N
n=v∈/N时的解,因此我们需要引入第二类贝塞尔函数: 【第二类Bessel函数也称作诺依曼函数,也记作
N
v
(
x
)
N_v(x)
Nv(x)】
Y
ν
(
x
)
=
cos
ν
π
J
ν
(
x
)
−
J
−
ν
(
x
)
sin
ν
π
Y_{\nu}(x)=\frac{\cos \nu \pi J_{\nu}(x)-J_{-\nu}(x)}{\sin {\nu \pi}}
Yν(x)=sinνπcosνπJν(x)−J−ν(x)
当
v
v
v为整数
n
n
n时,上式又成为待定式,这时, 我们定义
Y
n
(
x
)
=
lim
ν
→
n
Y
ν
(
x
)
.
Y_{n}(x)=\lim _{\nu \rightarrow n} Y_{\nu}(x) .
Yn(x)=ν→nlimYν(x).
运用洛必达法则算出
lim
ν
→
n
Y
ν
(
x
)
=
lim
ν
→
n
−
π
sin
ν
π
J
ν
(
x
)
+
cos
ν
π
∂
J
ν
(
x
)
∂
ν
−
∂
J
−
ν
(
x
)
∂
ν
π
cos
ν
π
\lim _{\nu \rightarrow n} Y_{\nu}(x)=\lim _{\nu \rightarrow n} \frac{-\pi \sin \nu \pi J_{\nu}(x)+\cos \nu \pi \frac{\partial J_{\nu}(x)}{\partial \nu}-\frac{\partial J_{-\nu}(x)}{\partial \nu}}{\pi \cos \nu \pi}
limν→nYν(x)=limν→nπcosνπ−πsinνπJν(x)+cosνπ∂ν∂Jν(x)−∂ν∂J−ν(x),故
Y
n
(
x
)
=
1
π
[
∂
J
ν
(
x
)
∂
ν
−
(
−
1
)
n
∂
J
−
ν
(
x
)
∂
ν
]
ν
=
n
Y_{n}(x)=\frac{1}{\pi}\left[\frac{\partial J_{\nu}(x)}{\partial \nu}-(-1)^{n} \frac{\partial J_{-\nu}(x)}{\partial \nu}\right]_{\nu=n}
Yn(x)=π1[∂ν∂Jν(x)−(−1)n∂ν∂J−ν(x)]ν=n
由计算可知
Y
−
n
(
x
)
=
(
−
1
)
n
Y
n
(
x
)
Y_{-n}(x)=(-1)^nY_n(x)
Y−n(x)=(−1)nYn(x)【只对整数阶有效】
Y
n
(
x
)
Y_n(x)
Yn(x)是贝塞尔方程的解,将其带入贝塞尔方程结果为
0
0
0。将
J
v
J_v
Jv、
J
−
v
J_{-v}
J−v带入
Y
n
(
x
)
Y_n(x)
Yn(x)中,则
Y
n
(
x
)
=
2
π
J
n
(
x
)
ln
x
2
−
1
π
∑
k
=
0
n
−
1
(
n
−
k
−
1
)
!
k
!
(
x
2
)
−
n
+
2
k
−
1
π
∑
k
=
0
∞
(
−
1
)
k
k
!
(
n
+
k
)
!
[
ψ
(
k
+
1
)
+
ψ
(
n
+
k
+
1
)
]
(
x
2
)
n
+
2
k
,
n
=
0
,
1
,
2
,
⋯
,
\begin{aligned} Y_{n}(x)=& \frac{2}{\pi} J_{n}(x) \ln \frac{x}{2}-\frac{1}{\pi} \sum_{k=0}^{n-1} \frac{(n-k-1) !}{k !}\left(\frac{x}{2}\right)^{-n+2 k} \\ &-\frac{1}{\pi} \sum_{k=0}^{\infty} \frac{(-1)^{k}}{k !(n+k) !}[\psi(k+1)+\psi(n+k+1)]\left(\frac{x}{2}\right)^{n+2 k}, \\ & n=0,1,2, \cdots, \end{aligned}
Yn(x)=π2Jn(x)ln2x−π1k=0∑n−1k!(n−k−1)!(2x)−n+2k−π1k=0∑∞k!(n+k)!(−1)k[ψ(k+1)+ψ(n+k+1)](2x)n+2k,n=0,1,2,⋯,
其中
ψ
(
1
)
=
−
γ
,
ψ
(
k
+
1
)
=
−
γ
+
1
+
1
2
+
1
3
+
⋯
+
1
k
.
\psi(1)=-\gamma, \quad \psi(k+1)=-\gamma+1+\frac{1}{2}+\frac{1}{3}+\cdots+\frac{1}{k} .
ψ(1)=−γ,ψ(k+1)=−γ+1+21+31+⋯+k1.
欧拉常数
γ
=
0.577216
⋯
\gamma=0.577216 \cdots
γ=0.577216⋯, 当
n
=
0
n=0
n=0 时, 须从
Y
n
(
x
)
Y_{n}(x)
Yn(x)表达式中去掉右端第二项有限和。
因为当
n
=
0
n=0
n=0 时,
J
0
(
0
)
=
1
J_{0}(0)=1
J0(0)=1,当
n
>
0
n>0
n>0 时,
J
n
(
0
)
=
0
J_{n}(0)=0
Jn(0)=0, 故可以看出函数
Y
n
(
x
)
Y_{n}(x)
Yn(x) 在
x
=
0
x=0
x=0点的奇异性为
Y
0
(
x
)
∼
2
π
ln
x
2
,
Y
n
(
x
)
∼
−
(
n
−
1
)
!
π
(
x
2
)
−
n
,
\begin{gathered} Y_{0}(x) \sim \frac{2}{\pi} \ln \frac{x}{2}, \\ Y_{n}(x) \sim \frac{-(n-1) !}{\pi}\left(\frac{x}{2}\right)^{-n}, \end{gathered}
Y0(x)∼π2ln2x,Yn(x)∼π−(n−1)!(2x)−n,
从而得知
J
n
(
x
)
J_{n}(x)
Jn(x) 与
Y
n
(
x
)
Y_{n}(x)
Yn(x) 线性无关。
如果要求的是有界解, r < a r
